Дін мен дәстүр — руханияттың қос тірегі

Қазақ халқының рухани өмірінде дін мен дәстүрдің орны ерекше. Ғасырлар бойы халқымыз ислам дінін ұстанып, ұлттық салт-дәстүрлерін ұрпақтан-ұрпаққа жеткізіп келеді. Дін адамды имандылыққа, адалдыққа, мейірімділікке үндесе, дәстүр халықтың болмысын, дүниетанымын және өмірлік ұстанымдарын айқындайды.

Қазақ халқы «Дін — діңгек, дәстүр — тірек» деген ұстанымды өмір салтына айналдырып, үлкенді құрметтеу, ата-ананы сыйлау, жетімге қамқорлық көрсету, қонақжайлық пен бауырмалдық сияқты асыл қасиеттерді жоғары бағалаған. Бұл құндылықтар халқымыздың тәрбиелік ұстанымдарымен қатар, ислам дінінің адамгершілік қағидаларымен де үндеседі.

Сондықтан дін мен дәстүрді дұрыс түсініп, олардың ізгі жақтарын дәріптеу — бүгінгі ұрпақтың маңызды міндеттерінің бірі.

Ислам діні және ұлттық құндылықтар

Ислам діні адамзатты ізгілікке, әділдікке, татулыққа және көркем мінезге шақырады. Ал қазақтың дәстүрлі тәрбиесінде де осы қасиеттер ерекше орын алған.

Алла Тағала Құран Кәрімде:

«Расында, Алла әділдікті, ізгілікті және ағайынға қарайласуды бұйырады», — деп баяндайды.

«Нахыл» сүресі, 90-аят.

Бұл аят адамгершілік пен қайырымдылықтың маңызын көрсетеді. Халқымыздың мұқтажға көмектесу, асар жасау, үлкенге сәлем беру, ата-ананың батасын алу және туыстық байланысты сақтау секілді дәстүрлері де осындай ізгі құндылықтармен сабақтас.

Мысалы, қазақтың қонақжайлық дәстүрі адамдар арасындағы сыйластықты арттырып, өзара құрметті нығайтады. Ал қайырымдылық пен қол ұшын созу дәстүрі мұқтаж жандарға қамқорлық көрсетуге үндейді. Мұндай игі амалдар исламдағы бауырмалдық пен мейірімділік қағидаларына сай келеді.

Дегенмен әрбір салт-дәстүрді оның мазмұны мен мақсатына қарай бағалау қажет. Халқымыздың адамгершілікке, ізгілікке және татулыққа үндейтін дәстүрлерін сақтау — ұлттық болмысты нығайтудың маңызды жолы.

Ұлттық тәрбие — ұрпаққа аманат

Қазақ халқы бала тәрбиесіне ерекше көңіл бөліп, ұрпағын имандылыққа, әдептілікке және еңбекқорлыққа баулыған. «Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілерсің», «Үлкенге құрмет, кішіге ізет» деген нақыл сөздеріміз осының айқын дәлелі.

Ислам діні де ата-ананы құрметтеуге, туыстық қатынасты сақтауға және адамдармен көркем қарым-қатынас жасауға үндейді.

Алла Тағала Құран Кәрімде:

«Раббың Өзіне ғана құлшылық етулеріңді әрі ата-анаға жақсылық жасауды бұйырды», — дейді.

«Исра» сүресі, 23-аят.

Бұл аят ата-ананы құрметтеудің исламдағы маңызын айқын көрсетеді. Қазақтың ата-ананың батасын алу, үлкеннің алдын кесіп өтпеу, қарияларға ізет көрсету дәстүрлері де ұрпақ бойына құрмет пен жауапкершілік қасиеттерін сіңіреді.

Бүгінгі таңда осы құндылықтарды жас ұрпақтың бойына қалыптастыру аса маңызды. Себебі ұлттық тәрбие мен діни тағылымды қатар меңгерген ұрпақ өз тамырын танып, тарихын құрметтеп, қоғамға пайдасын тигізуге ұмтылады.

Дін мен дәстүр сабақтастығын сақтау — ортақ міндет

Қазіргі қоғамда ұлттық құндылықтарды сақтау мен діни сауаттылықты арттыру өзекті мәселелердің бірі болып отыр. Жастардың дін мен дәстүрді дұрыс түсінуі үшін отбасында, білім беру орындарында және мешіттерде тағылымды кездесулер мен түсіндіру жұмыстарының маңызы зор.

Дін мен дәстүрді бір-біріне қарсы қоюға болмайды. Керісінше, олардың адамгершілікке, ізгілікке және қоғамның бірлігіне қызмет ететін тұстарын таныту қажет. Сонымен бірге діни мәселелерде сенімді дереккөздерге сүйеніп, ұлттық дәстүрлердің мәнін дұрыс түсінген жөн.

Дін мен дәстүрдің сабақтастығын сақтау — тек өткенді құрметтеу емес, келешек ұрпақтың рухани болашағына қамқорлық жасау. Өзінің ұлттық болмысын бағалайтын, дінін дұрыс түсінетін және өзге адамдарға құрметпен қарайтын азамат қоғамның дамуына үлес қосады.

Қорытынды

Қорыта айтқанда, дін мен дәстүр — халқымыздың рухани өмірін байытып, ұлттық болмысын айқындайтын маңызды құндылықтар. Ислам діні адамды имандылық пен көркем мінезге тәрбиелесе, ұлттық дәстүрлеріміз ұрпаққа ата-баба мұрасын құрметтеуді үйретеді.

Сондықтан асыл дініміздің адамгершілік қағидаларын ұстанып, халқымыздың ізгі дәстүрлерін дәріптеу — баршамызға ортақ міндет. Ата-ананы құрметтеп, үлкенге ізет көрсетіп, мұқтажға көмектесіп, жастарға өнеге болу арқылы рухани құндылықтарымызды келешек ұрпаққа жеткізе аламыз. Дініміз берік, дәстүріміз дәріптелген, бірлігіміз бекем болса, рухани байлығымыз да арта түседі.

 Алла Тағала халқымыздың ынтымағын арттырып, ұрпағымызды иманды, тәрбиелі әрі ұлттық құндылықтарды қадірлейтін азаматтардан етсін! Елімізге тыныштық, жұртымызға амандық нәсіп етсін!

Ахат Қайыпбергенұлы

Әбдірашит ата мешітінің имамы