Білім мен тәрбиенің адам өміріндегі маңызы

Адамзат тарихында маңызын жоғалтпайтын екі ұлы құндылық бар. Оның бірі — білім болса, екіншісі — тәрбие. Білім адамның дүниетанымын кеңейтіп, ақыл-ойын дамытса, тәрбие оның бойына адамгершілік, адалдық пен жауапкершілік қасиеттерін қалыптастырады. Сондықтан білім мен тәрбиені бір-бірінен бөліп қарастыруға болмайды.

Қазақ халқы ежелден ұрпақ тәрбиесіне ерекше мән берген. «Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілерсің», «Тәрбие басы — тал бесік» деген нақыл сөздеріміз осының айқын дәлелі. Ал асыл дініміз Ислам да білім алуға, көркем мінезді болуға және ізгі амалдар жасауға үндейді.

Алла Тағала Құран Кәрімде:

«Білетіндер мен білмейтіндер тең бе?» — деп баяндайды.

«Зүмәр» сүресі, 9-аят.

Бұл аят білімнің адам өміріндегі орнын көрсетеді. Алайда білімді болу ғана жеткіліксіз. Адам алған білімін ізгілікке бағыттап, қоғамның игілігіне жарата білуі керек.

Білім тәрбиемен ұштасқанда құнды

Білім адамның ақылын жетілдірсе, тәрбие оның мінезін қалыптастырады. Тәрбиелі адам үлкенді құрметтеп, кішіге қамқорлық жасайды, өзгенің ақысын жемейді және әрбір ісіне жауапкершілікпен қарайды.

Пайғамбарымыз Мұхаммедтің (с.ғ.с.) өмірі — көркем мінез бен адамгершіліктің жарқын үлгісі. Ол кісі адамдарды мейірімділікке, адалдыққа, сабырлылыққа және өзара құрметке шақырды.

Алла Тағала Құран Кәрімде Ардақты Пайғамбарымызға (с.а.у) қарата:

«Расында, сен ұлы мінезге иесің», — дейді.

«Қалам» сүресі, 4-аят.

Бұл аят көркем мінездің қаншалықты маңызды екенін аңғартады.

Білім мен тәрбие қатар жүргенде ғана адам өзіне де, отбасына да, қоғамға да пайдасын тигізе алады. Ал тәрбиесіз пайдаланылған білім керісінше зиянға әкелуі мүмкін.

Сондықтан адам білімін жетілдірумен қатар, мінезін түзеп, рухани дамуға да көңіл бөлуі қажет.

Тәрбие отбасынан басталады

Бала тәрбиесінің алғашқы мектебі — отбасы. Әке мен ананың сөзі, іс-әрекеті және адамдармен қарым-қатынасы баланың қалыптасуына тікелей әсер етеді.

Балаға адалдықты үйреткен ата-ана өзі де адал болуы керек. Үлкенді құрметтеуді насихаттаған жан өз ісімен үлгі көрсеткені жөн.

Ислам діні ата-ананың бала алдындағы жауапкершілігіне ерекше мән береді. Ұрпаққа дұрыс тәрбие беру, пайдалы білім алуына жағдай жасау және бойына имандылық қасиеттерін сіңіру — ата-ананың маңызды міндеттерінің бірі.

Сонымен қатар ұстаздың да орны ерекше. Ұстаз шәкіртке білім беріп қана қоймай, оны ізденуге, ойлануға және адамгершілікке баулиды. Ал шәкірт білімге құштар болып, ұстазын құрметтеп, алған білімін дұрыс қолдануға ұмтылуы керек.

Жастарға білім мен тәрбие қатар қажет

Бүгінгі жастар — ертеңгі елдің тірегі. Олардың білімді болуымен қатар, иманды, тәрбиелі, жауапкершілігі мол азамат болып қалыптасуы маңызды.

Қазіргі ақпараттық заманда жастар әртүрлі мәліметтерге оңай қол жеткізеді. Сондықтан ақпаратты саралап, сенімді дереккөздерге сүйеніп, әсіресе діни білімді білікті мамандардан үйренгені дұрыс.

Діни сауаттылық адамның тек діни мәліметтерді білуімен шектелмейді. Ол — дінді дұрыс түсіну, көркем мінезді ұстану, ата-ананы құрметтеу, көршімен жақсы қарым-қатынас жасау және адамдарға зиян келтірмеу.

Сондай-ақ жастарды кітап оқуға, пайдалы білім алуға және ұлттық құндылықтарды құрметтеуге баулу қажет. Өйткені білімді, тәрбиелі әрі рухани дүниесі бай ұрпақ — қоғамның ең үлкен байлығы.

Қорытынды

Қорыта айтқанда, білім мен тәрбие — адамды кемелдікке жетелейтін қос құндылық. Білім адамның ақылын дамытса, тәрбие сол білімді дұрыс пайдалануға бағыттайды. Ал имандылық адамды ізгілікке, адалдыққа және жауапкершілікке үндейді.

Сондықтан әрбір ата-ана баласына жақсы тәрбие беруге, әрбір жас білімге ұмтылуға, ал әрбір адам өз бойындағы жақсы қасиеттерді жетілдіруге күш салуы керек.

Білім — ақылдың шамшырағы, тәрбие — адамдықтың негізі, ал көркем мінез — имандылықтың көрінісі.

Алла Тағала баршамызға пайдалы білім, көркем мінез, ізгі тәрбие нәсіп етіп, ұрпағымызды иманды, білімді әрі тәрбиелі азаматтардан етсін!

Ахат Қайыпбергенұлы

Әбдірашит ата мешітінің имамы