.

Таң намазы – мұсылманның күнін Алланы еске алумен бастауына себеп болатын ұлы құлшылық. Адамның жаңа күні қалай басталса, сол күннің рухани бағытына да әсер етеді. Ал күнді сәждемен, дұғамен, зікірмен бастау – жүрекке тыныштық, өмірге тәртіп, уақытқа береке сыйлайтын амалдардың бірі. Таң намазының уақыты – түннің аяқталып, күннің жаңа басталатын ерекше мезгілі. Бұл уақытта дүние тыныш, адамдардың көбі ұйқыда болады. Осындай кезде жылы төсектен тұрып, Алланың разылығы үшін дәрет алып, намаз оқу – пенденің Раббысына деген ықыласының көрінісі. Алла Тағала Құранда: «Намаз мүміндерге белгілі уақыттарда парыз етілді» («Ниса» сүресі, 103-аят) деп намаздың уақытылы орындалуына мән берген.

Таң намазы – күнді берекемен бастаудың жолы

Кейбір адамдар берекені тек көп ақша, үлкен үй, мол дүние деп түсінуі мүмкін. Алайда береке – адамның қолындағы дүниенің көптігінде ғана емес. Береке – аз нәрсенің көп пайда беруі, уақыттың тиімді өтуі, отбасының тыныштығы, деннің саулығы, жүректің жайлылығы, ризықтың адалдығы және істің қайырлы болуында. Сондықтан мұсылман таңын намазбен бастағанда, ең алдымен Алладан сол күннің қайырын сұрайды. Таң намазы адамға: уақыттың қадірін білуге, тәртіпке үйренуге, жалқаулықпен күресуге, Алланы еске алуға, күнді жақсы ниетпен бастауға, рухани сергек болуға көмектеседі.

Таң намазына тұру – нәпсімен күрес

Адам үшін ең қиын нәрселердің бірі – ұйқыдан тұру. Әсіресе түнде кеш жататын адамға таң намазына ояну қиын болуы мүмкін. Бірақ дәл осы қиындықтың өзі құлшылықтың қадірін арттырады. Ұйқы тәтті болғанымен, Алланың разылығы одан әлдеқайда қымбат. Пенде таң намазына тұрып: «Уа, Раббым! Мен ұйқымды қиып, Сенің разылығың үшін намазға тұрдым» деген мағынаны жүрегімен сезінеді. Бұл – адамның өз нәпсісіне жасаған жеңісі. Бір күн таң намазына тұру оңай болуы мүмкін. Бірақ оны күн сайын тұрақты орындау – үлкен тәрбие. Намаз адамды біртіндеп тәртіпке үйретеді. Уақытында ұйықтау, уақытында ояну, уақытында құлшылық ету – мұның бәрі адамның өміріне тәртіп енгізеді.

Таң намазы – Алланың қорғауына себеп

Пайғамбарымыз (оған Алланың салауаты мен игілігі болсын): «Кімде-кім таң намазын оқыса, ол Алланың қорғауында болады» деген. Бұл хадис таң намазының қаншалықты маңызды екенін көрсетеді. Мұсылман таңғы намазын оқып, күнін Алланың атымен бастағанда, өзінің әлсіздігін және Алланың қорғауына мұқтаж екенін түсінеді. Адам күн ішінде не болатынын білмейді. Қандай қуаныш немесе қандай сынақ кездесетінін алдын ала ешкім білмейді. Сондықтан таңертең Аллаға жалбарынып, Одан жақсылық пен амандық сұрау – мұсылманның көркем әдеті.

Таң намазының ерекше сауабы

Пайғамбарымыз (оған Алланың салауаты мен игілігі болсын)  таң және құптан намаздарының сауабына ерекше назар аудартқан. Хадисте: «Егер адамдар таң және құптан намаздарындағы сауапты білсе, оған еңбектеп болса да келер еді» деп айтылған. Бұл сөз бізге үлкен сабақ береді. Кейде адам дүниелік пайда үшін қаншама қиындыққа шыдайды. Ақша табу үшін ерте тұрады, ұзақ жол жүреді, шаршайды, уақытын жұмсайды. Ал ақыретке пайда беретін амалға келгенде жалқаулық танытып жатады. Сондықтан әрбір мұсылман өзіне: «Мен дүнием үшін ерте тұра аламын, ал Раббымның разылығы үшін тұра аламын ба?» деген сұрақ қойғаны жөн.

Таңғы уақыт – ерекше мүмкіндік

Таңғы уақыт – адамның ойы жинақы, айналасы тыныш болатын уақыт. Бұл уақытты бос өткізіп алмау өте маңызды. Намаздан кейін аз уақыт Құран оқу, зікір айту, дұға жасау, күнді жоспарлау – адамның рухани және өмірлік тәртібіне жақсы әсер етеді. Таңертең телефонды бірінші қолға алып, әлеуметтік желіге үңілудің орнына, Құран оқып, дұға жасап, пайдалы іске көңіл бөлу әлдеқайда қайырлы. Әрине, адамның жұмысы, отбасы, жағдайы әртүрлі. Бірақ ең маңыздысы – таңғы уақыттың қадірін түсіну.

Таң намазы – жүрек тәрбиесі

Намаздың негізгі мақсаты тек дене қимылдарын орындау емес. Намаз – жүректің Раббысымен байланысы. Адам сәждеге барған кезде өзінің әлсіз екенін сезінеді. Бай болсын, кедей болсын, басшы болсын, қарапайым адам болсын – Алланың алдында барлығы да құл. Сәжде – пенденің Раббысына ең жақын болатын сәттерінің бірі. Сондықтан таң намазында жасалған шынайы дұғаның орны ерекше. «Уа, Алла! Бүгінгі күнімді қайырлы ет. Ризығымды адал ет. Отбасымды аман сақта. Жүрегімді иманмен бекемде. Күнәдан сақта. Істеріме береке бер» деп дұға етуге болады.

Таң намазын жіберіп алмау үшін не істеу керек?

Таң намазына тұрақты тұру үшін бірнеше қарапайым себепке көңіл бөлуге болады. Біріншіден – ерте ұйықтау. Түнді ұзақ уақыт телефон қарап өткізу таң намазына тұруды қиындатады. Екіншіден – ниет ету. Ұйықтар алдында: «Таң намазына тұрамын» деп шынайы ниет жасаған жөн. Үшіншіден – оятқыш қою. Телефонды төсектен алыс қою адамның орнынан тұруына көмектеседі. Төртіншіден – отбасы мүшелерімен бірге тұру. Бір-бірін ояту таң намазына тұруды жеңілдетеді. Бесіншіден – намазды кейінге қалдырмау. Оянғаннан кейін «тағы бес минут» деп қайта ұйықтап кету – жиі кездесетін қателік.

Балаларға таң намазының тәрбиесін үйрету

Таң намазына деген сүйіспеншілікті бала кезден қалыптастыру маңызды. Баланы бірден қатты талаппен емес, алдымен үлгі көрсету арқылы тәрбиелеген жөн. Бала ата-анасының таңертең дәрет алып, намаз оқып жатқанын көрсе, оның жүрегінде құлшылыққа деген жақсы түсінік қалыптасады. Балаларға: «Намаз оқысаң, Алла сені жақсы көреді», «Таң намазы – мұсылманның әдемі әдеті» сияқты жылы сөздер айту арқылы құлшылықты сүйіспеншілікпен таныстыруға болады.

Жамағатпен таң намазы

Ер адам үшін мешітте жамағатпен намаз оқу үлкен сауапты амал. Таң қараңғысында мешітке қарай бет алған әрбір қадам – құлшылықтың бір көрінісі. Мешітке жиналған мұсылмандар бір-бірімен амандасып, бауырмалдық танытып, Алланы бірге еске алады. Бұл қоғамдағы бірлік пен өзара сүйіспеншілікті күшейтеді. Таң намазына тұрақты келетін адамның өмірінде мешіттің орны ерекше қалыптасады. Ол тек намаз оқып қана қоймай, жамағатпен араласып, жақсы орта қалыптастырады.

Таң намазы – ризыққа кедергі емес

Кейде адам: «Таңертең жұмысым бар», «Ерте тұрып жұмыс істеуім керек» деп намазды кейінге ысырады. Бірақ мұсылман намазды өзінің тіршілігіне кедергі деп емес, өміріне тәртіп беретін құлшылық деп қабылдауы керек. Ризықты беретін – адам емес, Алла. Сондықтан адал еңбек ету керек, себептерді жасау керек, бірақ жүректе ризықтың Алладан екенін ұмытпау қажет. Таң намазынан кейін жұмысқа кірісу – күнді берекелі ниетпен бастаудың бір көрінісі.

Қорытынды

 Таң намазы – жай ғана екі рәкағат намаз емес. Ол – мұсылманның Раббысына деген мойынсұнуының, иманының, тәртібінің және ықыласының белгісі. Таң намазына тұрған адам өз нәпсісін жеңеді. Ұйқысын қиып, Алланың алдына келеді. Сәждеге бас қойып, жүрегін Раббысына тапсырады. Күн сайын таң намазын уақытында оқуға тырысайық. Таңымызды намазбен, Құранмен, зікірмен және жақсы ниетпен бастайық. Балаларымызға да намаздың қадірін үйретейік. Отбасымызда таңғы құлшылықтың әдемі дәстүрін қалыптастырайық. Алла Тағала баршамызға таң намазын уақытында әрі тұрақты оқуды нәсіп етсін. Намазымызды қабыл етіп, уақытымызға, денімізге, отбасымызға және адал ризығымызға береке берсін. Жүректерімізді иманмен нұрландырып, әрбір жаңа күнімізді қайырлы амалдармен бастауымызды нәсіп етсін»!

 Жармахамбет Танекеев 

Қордай ауданы, Қақпатас ауылы

«Қақпатас»  мешіті молдасы