Ислам діні адам өмірін ең қасиетті құндылықтардың бірі ретінде қарастырады. Адам баласының жаны мен тәні Алла Тағаланың аманаты болғандықтан, оған қиянат жасауға немесе өз өмірін қиюға рұқсат етілмейді. Осы себепті суицид мәселесі шариғатта ауыр күнәлардың қатарына жатқызылған. Қасиетті Құранда Алла Тағала былай дейді: «Өздеріңді өздерің өлтірмеңдер. Ақиқатында, Алла сендерге ерекше мейірімді» («Ниса» сүресі, 29-аят). Бұл аят мұсылман ғалымдары тарапынан адамның өзіне қол жұмсауына тыйым салатын негізгі дәлелдердің бірі ретінде қабылданған. Өйткені адам өмірі – Алланың сыйы әрі аманаты. Сондай-ақ Құран Кәрімде: «Өздеріңді өз қолдарыңмен қауіп-қатерге салмаңдар» («Бақара» сүресі, 195-аят) деп бұйырылады. Бұл аят та адамның өзіне зиян келтіруіне және өмірін әдейі қатерге тігуіне жол берілмейтінін білдіреді. Ислам құқықтанушылары осы аяттарды негізге ала отырып, суицидтің харам екендігі жөнінде бірауыздан пікір білдірген.

Исламда өмірді сақтау шариғаттың басты мақсаттарының бірі болып саналады. Ғалымдар шариғаттың негізгі бес мақсатының қатарында дінді, жанды, ақылды, ұрпақты және мал-мүлікті қорғауды атап көрсеткен. Осы тұрғыдан алғанда адамның өз өмірін қиюы шариғаттың маңызды қағидаларына қайшы келеді.

Пайғамбарымыз Мұхаммедтің (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) хадистерінде де суицидтің ауыр күнә екендігі анық айтылған. Имам әл-Бұхари мен Имам Мүслім жеткізген хадисте Алла Елшісі өзіне қол жұмсаған адамның бұл әрекеті үшін ауыр жауапкершілікке тартылатынын ескерткен. Бұл хадистің мақсаты адамдарды қорқыту емес, қайта олардың өмірінің қадірін түсіндіру және мұндай қадамнан сақтандыру болып табылады.

Ислам діні адамды қиындықтар мен сынақтарға сабырмен қарауға шақырады. Қасиетті Құранда: «Расында, қиындықпен бірге жеңілдік бар» («Шарх» сүресі, 6-аят) деп баяндалған. Бұл аят мұсылманға қандай ауыр жағдай орын алса да, үмітсіздікке берілмеу керектігін үйретеді. Тағы бір аятта Алла Тағала: «Алланың рақымынан күдер үзбеңдер» («Зүмәр» сүресі, 53-аят) деп бұйырады. Демек, мұсылман адам қаншалықты ауыр сынаққа душар болса да, Жаратушының мейірімі мен жәрдемінен үмітін үзбеуі тиіс. Үмітсіздік – мұсылманның сипаты емес, ал үміт пен тәуекел – иманның көрінісі.

Пайғамбарымыздың өміріне назар аударсақ, ол кісі түрлі қиындықтар мен сынақтарды бастан өткергеніне қарамастан әрдайым сабыр сақтап, Аллаға тәуекел етудің үлгісін көрсетті. Сондықтан мұсылман адам өмірдегі ауыртпалықтарға мойымай, дұға мен құлшылық арқылы рухани күш жинауға ұмтылуы қажет. Сонымен қатар Ислам қоғам мүшелерін бір-біріне жанашыр болуға үндейді. Қиын жағдайға тап болған адамды жалғыз қалдырмай, оған моральдық және рухани қолдау көрсету үлкен сауап саналады. Өйткені мейірімділік пен қамқорлық көптеген қайғылы жағдайлардың алдын алуға себеп болуы мүмкін.

Қорытындылай келе, Құран аяттары мен сахих хадистер суицидтің шариғатта қатаң тыйым салынған ауыр күнә екенін көрсетеді. Ислам діні өмірді қорғауды, сабыр сақтауды, Алланың рақымынан үміт үзбеуді және қиындықтарға төзімділікпен қарауды насихаттайды. Сондықтан әрбір мұсылман өмірдің қадірін біліп, қандай жағдай болмасын Жаратушының мейірімінен күдер үзбей, үміт пен сенім жолын ұстануы қажет.

 Жайна Бекназарова

Жамбыл аудандық орталық Бәйдібек мешітінің ұстазы