Байзақ: ҚҰРБАН АЙТ ҚҰРМЕТІНЕ «БАЗАРБАЙ» МЕШІТІ КИІЗ ҮЙ ҚҰРДЫ

Байзақ: ҚҰРБАН АЙТ ҚҰРМЕТІНЕ «БАЗАРБАЙ» МЕШІТІ КИІЗ ҮЙ ҚҰРДЫ

User Rating: 5 / 5

Star ActiveStar ActiveStar ActiveStar ActiveStar Active
 

Жамбыл облысы Байзақ ауданы Базарбай ауылы «Базарбай» мешітінің имамы Ербол Қасқырұлының ұйымдастыруымен дін мен дәстүрді насихаттау мақсатында құрбан айтқ орай мешіт ауласына киіз үй құрды.

Киіз үй — қазақ халқының ежелден келе жатқан баспанасы әрі көшпелі өмір салтына бейімделген сәулет өнерінің ерекше үлгісі. Ол тек тұрғын үй емес, халқымыздың мәдениеті мен дүниетанымының белгісі болып саналады.

Тарихшылардың айтуынша, киіз үйдің алғашқы үлгілері сақ, ғұн, үйсін дәуірлерінде-ақ пайда болған. Көшпелі тайпалар мал шаруашылығымен айналысып, бір жайлаудан екінші жайлауға көшіп жүргендіктен, тез жиналып, тез тігіліп, жеңіл тасымалданатын баспана қажет болды. Осы қажеттіліктен киіз үй дүниеге келген.

Ежелгі қытай жылнамаларында да түркі халықтарының дөңгелек пішінді, киізбен жабылған үйлерде тұрғаны жазылған. Кейін бұл баспана түрі қазақ халқының тұрмысына толық бейімделіп, ұлттық ерекшелікке ие болды.

Киіз үйдің негізгі бөліктері:

Кереге – үйдің тор көзді қабырғасы;

Уық – кереге мен шаңырақты жалғайтын сүйектер;

Шаңырақ – киіз үйдің төбесіндегі қасиетті бөлік;

Сықырлауық – есігі;

Киіздері – туырлық, үзік, түндік.

Қазақ халқы шаңырақты ерекше қастерлеген. “Шаңырағың биік болсын” деген бата — отбасының амандығы мен ұрпағының көбеюін білдіреді. Киіз үйдің дөңгелек пішіні табиғатпен үйлесімділікті, ал шаңырақ күннің белгісін білдіреді деген түсінік бар.

Киіз үй жазда салқын, қыста жылы болғандықтан, көшпелі өмірге өте ыңғайлы болды. Оның ағаш сүйектері көбіне талдан жасалып, сырты қойдың жүнінен басылған киізбен жабылды. Бірнеше адам киіз үйді аз уақыт ішінде тігіп немесе жығып, түйеге артып көшіп кете алған.

Бүгінде киіз үй — қазақ халқының ұлттық мұрасы. Ол мерекелерде, той-думандарда, этноауылдарда тігіліп, халқымыздың тарихы мен дәстүрін танытып келеді. Сонымен қатар киіз үйдің бейнесі Қазақстанның рухани символдарының біріне айналған.

ҚҰРМЕТТІ ОҚЫРМАН! ОСЫ ТАҚЫРЫПҚА БАЙЛАНЫСТЫ ПІКІРІҢІЗДІ БӨЛІСЕ ОТЫРЫҢЫЗ.
Жаңалықтардың астында қалдырылған комментарийлер мазмұны asyldin.kz рухани ағарту порталында редакцияланбайды. Сайт комментарийлердің пішіні мен мазмұнына жауап бермейді. Пікір білдірерде тәртіп сақтауды сұраймыз!
пікірлер (0)

Оқи отырыңыз: