Ислам күнтізбесі бойынша жаңа жылдың бастауы – Мұхаррам айы. Бұл ай мұсылман қауымы үшін ерекше қадірлі, қасиетті айлардың бірі саналады. Мұхаррам – хижри жыл санауының алғашқы айы әрі рухани жаңару, ізгі амалдарға бет бұру кезеңі.

«Мұхаррам» сөзі араб тілінде «қасиетті», «құрметті» деген мағыналарды білдіреді. Бұл айдың қадірі Ислам тарихында және мұсылман өмірінде ерекше орын алады. Алла Тағала қасиетті Құранда төрт айды ерекше құрметті айлар деп атаған. Сол айлардың бірі – Мұхаррам айы.

Хижри жыл санауының басталуы

Мұсылмандардың жыл санауы Пайғамбарымыз Мұхаммедтің (с.ғ.с.) Меккеден Мәдинаға қоныс аударуынан, яғни һижрет оқиғасынан басталады. Бұл оқиға ислам тарихындағы үлкен бетбұрыс болды. Һижрет – тек мекен ауыстыру емес, қиындыққа сабыр ету, дін жолындағы табандылық пен жаңа мүмкіндіктерге ұмтылудың символы.

Халифа Омар ибн Хаттабтың (р.а.) тұсында мұсылман қоғамы үшін арнайы күнтізбе белгіленіп, оның алғашқы айы ретінде Мұхаррам таңдалды.

Мұхаррам айының ерекшелігі

Мұхаррам айы – құлшылыққа, жақсы амалдарға және рухани тәрбиеге ерекше мән берілетін уақыт. Бұл айда мұсылман баласы өзінің өткен өміріне есеп беріп, алдағы уақытқа жақсы ниетпен қадам басуға талпынуы керек.

Пайғамбарымыз Мұхаммед (с.ғ.с.) Мұхаррам айының оразасына ерекше көңіл бөлген. Әсіресе, осы айдың оныншы күні – Ашура күні ерекше аталады.

Ашура күнінің мәні

Ашура күні ислам тарихында маңызды орын алады. Бұл күні Алла Тағала Мұса пайғамбарды (ғ.с.) және оның қауымын перғауынның зұлымдығынан құтқарғаны туралы риуаяттар бар. Осыған байланысты Мұса пайғамбар мен оның үмбеті Аллаға шүкіршілік ретінде ораза ұстаған.

Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) Мәдинаға келген кезде яһудилердің осы күні ораза ұстайтынын көріп, мұсылмандарға да бұл күннің қадірін түсіндірген. Кейін Ашура күніне байланысты ораза ұстау мұсылмандар арасында сауапты амал ретінде жалғасын тапты.

Мұхаррам – сабыр мен ізгіліктің айы

Мұхаррам айы мұсылманды сабырлыққа, кешірімділікке, мейірімділікке және жақсылық жасауға үндейді. Бұл айда адам өз мінез-құлқына қарап, рухани кемелденуге ұмтылғаны жөн.

Ислам діні адамдар арасындағы татулықты, бауырмалдықты және өзара көмекті жоғары бағалайды. Сондықтан Мұхаррам айын тек күнтізбедегі жаңа жыл ретінде емес, рухани жаңару мүмкіндігі ретінде қабылдау маңызды.

Қазақ дәстүріндегі рухани сабақтастық

Қазақ халқы да әрдайым рухани құндылықтарды, үлкенді сыйлау, қайырымдылық жасау, мұқтажға көмектесу сияқты ізгі қасиеттерді жоғары бағалаған. Бұл құндылықтар исламның адамгершілік қағидаларымен үндеседі.

Жаңа хижри жылдың басталуымен әрбір мұсылман жақсы ниетке бет бұрып, отбасына, қоғамға пайдасы тиетін игі істер жасауға ұмтылғаны абзал.

Мұхаррам айы – өткенге есеп беріп, болашаққа ізгі мақсатпен қадам басатын, жүректі тазалыққа тәрбиелейтін қасиетті кезең. Бұл айдың қадірін біліп, сауапты амалдарды көбейту – әрбір мұсылманның рухани міндеттерінің бірі.

Ахат Қайыпбергенұлы
"Әбдірашит ата" мешітінің имамы