Адам баласын адам ететін – оның әдебі. Әдеп – жүректің айнасы, иманның белгісі. Ислам діні адамды тек құлшылыққа ғана емес, көркем мінезге де тәрбиелейді. Сондықтан да дініміз әдеп пен тәрбиеге ерекше мән береді.

Пайғамбарымыз (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) бір хадисінде: «Мен көркем мінезді толықтыру үшін жіберілдім», – деген. Бұл сөз Исламның негізгі мақсаттарының бірі – адам баласын көркем мінезге жеткізу екенін айқындайды. Демек, намаз, ораза сияқты құлшылықтарымыз бізді әдепті, сабырлы, мейірімді етуі тиіс.

Ислам әдебінің ең алғашқысы – Аллаға деген әдеп. Яғни, Жаратушыны тану, Оған шүкір ету, әміріне бойсұну. Кім Алламен қарым-қатынасын түзесе, оның адамдармен қарым-қатынасы да түзеледі.

Екінші – ата-анаға деген әдеп. Құран Кәрімде ата-ананы құрметтеу Аллаға құлшылықтан кейінгі орында айтылған. Оларға дауыс көтермеу, қызмет ету, разылығын алу – мұсылманның басты міндеттерінің бірі.

Үшінші – адамдармен қарым-қатынас әдебі. Исламда өтірік айту, ғайбат жасау, біреуді ренжіту – ауыр күнәлардың қатарына жатады. Ал керісінше, күлімсіреу, сәлем беру, кешірімді болу – сауапты амалдар. Тіпті біреуге жылы сөз айту да садақа болып есептеледі.

Төртінші – өзін-өзі тәрбиелеу әдебі. Нағыз мұсылман – ашуын жеңе білетін, сабырлы, кішіпейіл жан. Өйткені көркем мінез – сыртқы емес, ішкі тәрбиенің жемісі.

Бүгінгі қоғамда білім көп болғанымен, әдеп жетіспей жатады. Кейде адамдар бір-біріне қатал, дөрекі болып кетеді. Осындай кезде әрбір мұсылман өзгерісті өзінен бастауы тиіс. Себебі қоғам – жеке тұлғалардан құралады.

Ислам әдебі туралы ғибратты оқиғалардың бірі Имам Әбу Ханифа (р.а.) жайында айтылады. Бір күні Имам Әбу Ханифаның көршісі ішімдік ішіп, түнде қатты шу шығарып, оны мазалай береді. Соған қарамастан, имам оған ешқашан ауыр сөз айтпай, сабыр сақтайды. Бір күні көршінің даусы естілмей қалады. Имам алаңдап, оның жағдайын сұрастырады. Белгілі  болғандай, көршіні тәртіп сақшылары алып кеткен екен. Сонда Имам Әбу Ханифа өзі барып, оның босатылуына ықпал етеді. Мұны көрген көршісі таңырқап:

— Мен сізге үнемі жамандық жасадым, ал сіз маған жақсылық жасап отырсыз. Неліктен? – деп сұрайды.

Сонда имам:

— Бізге жамандыққа жамандықпен емес, жақсылықпен жауап беру бұйырылған, – деп жауап береді.

Осыны естіген көрші қатты әсерленіп, тәубеге келіп, дұрыс жолға түседі.

Қорытындылай келе, Ислам әдебі – жай ғана әдет емес, бұл – тұтас өмір сүру салты. Әдепті адам – Алланың сүйікті құлы, халықтың құрметті азаматы. Ендеше, әрқайсымыз жүрегімізді тазалап, мінезімізді көркемдеп, нағыз мұсылман болуға ұмтылайық.

Нуртуған Умирзаков 

Қордай ауданы, Жаңатұрмыс ауылы

«Жаңатұрмыс» мешітінің имамы