Қазақ халқының рухани болмысы мен ұлттық келбетін айқындайтын ең басты құндылықтардың бірі – дін мен дәстүр. Бұл екеуі ғасырлар бойы бір-бірімен сабақтасып, халықтың тұрмыс-тіршілігіне, дүниетанымына, әдет-ғұрпына терең сіңіп кеткен. Сондықтан да «дін мен дәстүр – егіз ұғым» деп айтылуы бекер емес.

Қазақтың дәстүрі  – ата-бабамыздан мирас болып қалған рухани мұра. Қазақтың салт-дәстүрлері – халқымыздың тұрмысынан, тіршілігінен, дүниетанымынан туындаған өмір сүру қағидалары. Үлкенді құрметтеу, кішіге ізет көрсету, қонақжайлық, жетім-жесірге қамқор болу – мұның бәрі ұлттық дәстүріміздің ажырамас бөлігі. Мәселен, ас беру, құда түсу, тұсаукесер, сүндет той секілді дәстүрлердің барлығы да ислам құндылықтарымен үйлесім тапқан. Қазақ халқы ешқашан дін мен дәстүрді бір-біріне қарсы қоймаған, керісінше екеуін қатар алып жүрген.

Қазақ қоғамында дін мен дәстүр бір-бірін толықтырып, үйлесімді түрде дамыды. Мысалы, амандасу – әрі ұлттық әдет, әрі сүннет. «Ассалаумағалейкум» деп сәлем беру – ислам әдебі болса, үлкенге иіліп сәлем салу – қазақы тәрбиенің көрінісі. Сол сияқты, жеті атаға дейін қыз алыспау дәстүрі – ұлттың тазалығын сақтауға бағытталған болса, исламда да ұрпақтың амандығы мен тектілігіне ерекше мән берілген. Бұл – дін мен дәстүрдің үндестігін айқын көрсететін мысал. Қазақ халқы «Ата салтың – асыл қазынаң» деп бекер айтпаған. Дәстүр арқылы біз дінді түсінуге, ал дін арқылы дәстүрді сақтауға мүмкіндік аламыз.

Қазіргі таңда кейбір адамдар дін мен дәстүрді бір-біріне қарсы қоюға тырысады. Бірі дәстүрді жоққа шығарса, екіншісі дінді дұрыс түсінбей жатады. Бұл – үлкен қателік. Себебі, шынайы ислам ешқашан жақсы дәстүрге қарсы келмейді. Имам Әбу Ханифа мәзһабы бойынша, халықтың салт-дәстүрі шариғатқа қайшы келмесе, ол ескеріледі. Сондықтан қазақтың озық дәстүрлері – исламның құндылықтарымен үндесіп жатқан асыл мұра.

Дін мен дәстүр – бір-бірінен ажырамайтын, бірін-бірі толықтыратын қос құндылық. Дін – адамның ішкі жан дүниесін тәрбиелесе, дәстүр – сыртқы мәдениетін қалыптастырады. Осы екеуін қатар ұстанған қоғам  рухани тұрғыдан кемел, бірлігі берік, болашағы баянды ел болмақ.

Сондықтан әрбір Қазақ дінін құрметтеп, дәстүрін дәріптеп, ата-баба аманатына адал болуы тиіс. Өйткені, дін мен дәстүр сабақтастығы – ұлттың тұтастығы мен рухани жаңғыруының кепілі.