Қоғамның берекесі мен елдің болашағы – оның ұстанған құндылықтарына тікелей байланысты. Тарихқа көз жүгіртсек, кез келген өркениеттің дамуы белгілі бір рухани қағидаларға сүйенгенін көреміз. Қазақ халқы да ұлт ретінде ұйысып, іргесін бекіту үшін өзіндік өмірлік ұстанымдарын қалыптастырған. Солардың бірі – адамды кемелдікке бастайтын «Жеті қазық» қағидасы. Осы рухани негіздерге сүйене отырып, «Жеті қазық» ұғымы қалыптасады. Бұл – әрбір азаматтың өмірлік бағдаршамы, қоғамның тұтастығын қамтамасыз ететін басты жеті тірек:

Имандылық – адам жүрегінің тазалығы, Аллаға деген сенім мен жауапкершілік. Иманы берік адам ешқашан жамандыққа бармайды.

Отаншылдық – туған жерге деген сүйіспеншілік, елдің дамуына үлес қосуға деген ұмтылыс. Отанын сүйген адам – халқын да құрметтейді.

Білімділік – заман талабына сай ойлау, іздену, өзін-өзі дамыту. Білім – адамды биікке көтеретін ең қуатты құрал.

Ауызбіршілік – қоғамдағы татулық пен өзара түсіністік. Бірлігі бар ел – мәңгілік ел.

Еңбекқорлық – адал еңбек ету, маңдай термен табыс табу. Еңбек – табыстың ғана емес, тәрбиенің де негізі.

Мәдениеттілік – әдептілік, кішіпейілділік, көркем мінез. Бұл – адамның ішкі мәдениетінің көрінісі.

Әділділік – турашылдық, шындықты жақтау. Әділ қоғам ғана тұрақты әрі берекелі болады.

Алла Тағала қасиетті Құранда: «Бөлінбеңдер…» («Әли Имран» сүресі, 103-аят) деп, мұсылмандарды ауызбіршілікке шақырады. Бұл – тек діни өсиет қана емес, қоғамның тұрақтылығы мен татулығын сақтайтын басты заңдылық. Өйткені бірлігі бекем ел ғана биік белестерді бағындыра алады. Ал бөлінген жұрттың берекесі кетіп, әлсірейтіні тарихтан белгілі.

Тағы бір аятта: «Жақсылыққа, тақуалыққа жәрдемдесіңдер. Күнәға және дұшпандыққа жәрдемдеспеңдер…» («Мәида» сүресі, 2-аят) делінген. Бұл – адамзатқа берілген әмбебап қағида. Яғни әрбір адам жақсылықтың жанашыры, ізгіліктің қолдаушысы болуы тиіс. Қоғамдағы әділдік пен тыныштық та осыдан бастау алады. Бұл ұстанымдарды Мұхаммед пайғамбар (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) өз хадистерінде де нақтылай түскен: «Ауызбіршілікте – Алланың мейірімі, бөлінуде – қаһары бар» деген сөзі – бірліктің қаншалықты маңызды екенін айқын көрсетеді. Демек, ынтымақ – береке бастауы, ал алауыздық – іріткі мен әлсіреудің белгісі.

Қорытындылай келе, «Жеті қазық» – тек ұғым емес, ұлттың өмір сүру формуласы. Әрбір адам осы құндылықтарды жүрегіне сіңіріп, өмірінде жүзеге асырса, қоғамымызда әділдік орнап, бірлік нығая түседі. Берекелі ел болудың жолы да – осы жеті тіректі берік ұстануда.

Ержан  Көшкімбай

Мойынқұм  ауданының бас имамы