Біз өмір сүріп жатқан XXI ғасыр – материалдық құндылықтар алдыңғы шепке шығып, салтанат құрған заман. Бүгінгі адамзат жиған-тергенін тек өз игілігіне жаратуды, сән-салтанатпен өмір сүруді бақыттың шыңы деп түсінетін «тұтынушы қоғамға» айналып бара жатқандай. Алайда, адам баласы өзімен бірге осы фәни дүниеден ештеңе алып кете алмайтынын, артында тек өшпейтін ізі мен ізгі ісі ғана қалатынын тым кеш, өмірдің соңғы белесінде ғана түсініп жатады. Қазіргі қоғамды жайлаған өзімшілдік пен дүниеқоңыздық дертінің жалғыз дауасы – Ислам діні ұсынған, ғасырлар бойы адамзатқа риясыз қызмет етіп келе жатқан «уақып» құндылығы.

Алла Тағала қасиетті Құранның «Бақара» сүресі, 267-аятында былай дейді:

«Уа, иман келтіргендер! Маңдай терлеріңмен тапқан малдарыңды және Біздің сендер үшін жерден шығарғандарымызды Алла жолында сарп етіңдер!»

Бұл аят – адам бойындағы сараңдық пен ашкөздікті емдеп, оны жомарттыққа, айналасына пайда келтіруге үндейтін ұлы шақыру. Уақып – дәл осы бұйрықтың іс жүзіндегі ең кемел, ең жүйелі көрінісі. Ол — жекеменшік мүлікті (жерді, ғимаратты, су көздерін немесе қаржыны) Алла ризалығы үшін қоғамның, мұқтаждардың пайдасына мәңгілікке аманаттау (бағыштау).

Адам өмірі – өлшеулі, уақыты – шектеулі. Бір күні соққан жүрек тоқтайды, атқарған лауазымды қызметің мен жинаған атақ-даңқың да осы дүниеде қалады. Бірақ Ислам діні адамға өзі өлсе де, артынан тоқтаусыз сауап ағылып тұратын ерекше бір рухани мүмкіндік сыйлады.

Ардақты Пайғамбарымыз (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) өзінің мүбәрак хадисінде:

«Егер адам баласы бұл өмірден өтсе, бүкіл амалдары тоқтайды. Тек үш жағдайда ғана амал дәптеріне сауап жазыла береді: жалғасып тұратын садақа (садақаи жария), пайдаға асқан ілім және артынан дұға жасайтын салиқалы ұрпақ», – деген (Имам Мүслим).

Аталмыш хадиске терең түсіндірме берген ислам ғалымдары: «Хадистегі «жалғасып тұратын садақа» уақыптан басқа нәрсені меңзеп тұрған жоқ», – деп, уақыптың маңыздылығын шегелеп айтқан. Демек, сіз салған мектеп, сіз қаздырған құдық, сіз отырғызған тал-дарақ немесе мұқтаждар үшін қалдырған арнайы қор – сіздің о дүниедегі таусылмайтын рухани капиталыңызға айналады.

Бүгінгі таңда уақып мәдениетін қайта жаңғырту — қоғамдағы әлеуметтік теңсіздікті жоюдың басты құралы. Бай мен кедейдің арасын жақындататын, жетім мен жесірдің көз жасын сүртетін, қоғамда бауырмалдықты арттыратын жүйе де – осы уақып. Заманауи үлгідегі уақып қорлары арқылы мектептер салу, балабақша мен ауруханалар тұрғызу, дарынды шәкірттерге гранттар тағайындау – қоғамның интеллектуалдық және әлеуметтік әлеуетін айтарлықтай көтереді. Бұл — мемлекеттің де иығындағы жүгін жеңілдетіп, халықтың бір-біріне деген ынтымағын арттыратын ұлы күш.

Қорыта айтқанда, уақып – бұл фәнидің өткінші байлығын бақидың таусылмайтын мәңгілік қазынасына айырбастаудың ең тиімді жолы. Бұл – уақытша нығметтерді мәңгілік игілікке айналдыратын иманның сиқыры.

Ержан Көшкімбай,

Мойынқұм ауданының бас имамы