Ислам діні адам өміріндегі ең маңызды құндылықтардың бірі – отбасы екенін айқын көрсетеді. Отбасы – иманның, тәрбиенің, мейірім мен жауапкершіліктің ордасы. Ал дәстүр – сол отбасының рухани тамыры, ұлттың болмысын сақтайтын құндылықтар жиынтығы. Дін мен дәстүр үндескен жерде береке мен бірлік орнайды.
Исламдағы отбасының орны
Қасиетті Құран Кәрім-де отбасы мәселесіне ерекше мән берілген. Алла Тағала ер мен әйелдің некесін Өзінің белгілерінің бірі ретінде баяндайды:
«Сендерге өздеріңнен жұбайлар жаратып, араларыңа сүйіспеншілік пен мейірім салғаны – Оның белгілерінен» (Рум сүресі, 21-аят)
Бұл аят отбасының негізі – махаббат пен рақым екенін көрсетеді. Исламда неке – жай ғана келісім емес, қасиетті аманат.
Пайғамбарымыз Мұхаммед пайғамбар (с.ғ.с.): «Сендердің ең жақсыларың – отбасысына жақсы болғандарың» – деп, отбасындағы көркем мінездің маңызын атап өткен.
Дәстүр – тәрбиенің тірегі
Қазақ халқының салт-дәстүрлері Ислам құндылықтарымен тығыз байланыста дамыған. Үлкенді сыйлау, кішіге қамқор болу, жетім-жесірге жәрдемдесу, қонақжайлық – мұның бәрі шариғатпен үндес ізгі амалдар.
Мысалы:
Ата-ананы құрметтеу – діндегі парыз;
Туыстық қатынасты сақтау – сауапты іс;
Бата беру – дұға жасаудың көрінісі;
Садақа мен ас беру – қайырымдылықтың белгісі.
Дәстүр дінге қайшы келмесе, ол – құптарлық амал. Ислам ғұламалары «ғұрып» (қалыптасқан дәстүр) шариғатқа қарсы болмаса, ескеріледі деген қағиданы ұстанған.
Отбасы – иман мектебі
Бала тәрбиесі ең алдымен отбасында қалыптасады. Әкенің жауапкершілігі – отбасының қорғаны болу, адал ризық табу. Ананың міндеті – ұрпақты имандылыққа, көркем мінезге баулу.
Отбасында:
Намаз үйретілсе – ұрпақ иманды болады;
Әдеп үйретілсе – қоғам көркейеді;
Бірлік болса – береке артады.
Дін мен дәстүрдің үйлесімі
Қазақ «Дәстүрдің озығы бар, тозығы бар» дейді. Сондықтан әр дәстүр шариғат таразысымен өлшенуі керек. Егер дәстүр:
Ысырапқа,
Көрсеқызарлыққа,
Бәсекелестік пен мақтанға апаратын болса,онда ол Ислам әдебіне сай келмейді.
Ал ынтымаққа, сыйластыққа, қайырымдылыққа бастайтын дәстүр – дінмен үндес.
Отбасы – қоғамның іргетасы, ал дәстүр – сол іргетасты бекемдейтін рухани желім. Ислам діні отбасының беріктігін, ата-ананың құрметін, ұрпақ тәрбиесін басты назарда ұстайды. Сондықтан біз дәстүрімізді сақтай отырып, оны шариғат талаптарына сай дамытуымыз қажет.
Берекелі отбасы – берік қоғамның кепілі. Ал иман мен тәрбиеге негізделген шаңырақ – ұлттың болашағы.
Ержан Аманбаев
Тараз қалалық орталық Әулие ата мешітінің бас имамы


18 Наурыз 2026
29 Рамадан 1447

