Отбасы – Ислам дінінде аса жоғары мәртебеге ие әлеуметтік институт. Ол – адам баласының имани, рухани және моральдық тұрғыда қалыптасатын ең алғашқы ортасы. Қоғамның тұрақтылығы мен ұлттың болашағы отбасындағы тәрбиеге тікелей байланысты. Осы тұрғыдан алғанда, отбасында зорлық-зомбылықтың орын алуы Исламның негізгі қағидаларына, адамгершілік пен әділет ұстанымдарына мүлде қайшы құбылыс болып табылады.

Қазіргі таңда отбасындағы зорлық-зомбылық мәселесі әлеуметтік сипат алып, қоғамды алаңдататын күрделі проблемаға айналып отыр. Ислам діні бұл мәселеге нақты әрі айқын ұстаным білдіреді: отбасында күш көрсетуге, қорлауға және әділетсіздікке жол жоқ.

Исламдағы отбасының орны және жауапкершілігі

Ислам діні отбасын аманат ретінде қарастырады. Ерлі-зайыптылар арасындағы қарым-қатынас мейірім, сабыр және өзара құрметке негізделуі тиіс. Құран Кәрімде Алла Тағала былай дейді: «Оның белгілерінің бірі – өздеріңнен жұбайлар жаратып, араларыңа сүйіспеншілік пен мейірім салғандығы» (Рум сүресі, 21-аят).

Бұл аят отбасындағы қарым-қатынастың негізгі іргетасы күш емес, мейірім екенін көрсетеді. Ер адам – отбасының басшысы болғанымен, бұл оның үстемдік жүргізіп, зорлық көрсетуіне құқық бермейді. Керісінше, басшылық – жауапкершілік пен әділеттілікті талап етеді.

Пайғамбар сүннетіндегі көркем мінез

Пайғамбар Мұхаммедтің (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) өмірі – отбасылық қарым-қатынастағы ең кемел үлгі. Ол кісі ешқашан әйеліне де, баласына да қол көтермеген. Керісінше, жұмсақ мінез, кешірімділік пен сабырлық танытқан.Хадисте Пайғамбарымыз (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) былай деген: «Сендердің ең жақсыларың – отбасына ең жақсы қарым-қатынаста болғандарың» (Тирмизи).

Бұл хадис мұсылман адамның ізгілігі оның отбасындағы іс-әрекетімен өлшенетінін айқын көрсетеді. Демек, зорлық-зомбылық – көркем мінезге де, сүннетке де қайшы әрекет.

Зорлық-зомбылық – зұлымдық әрі үлкен күнә

Исламда зұлымдық – ең ауыр күнәлардың бірі. Алла Тағала Құранда: «Шын мәнінде, Алла залымдарды жақсы көрмейді» – деп ескертеді (Әли Имран сүресі, 57-аят).

Отбасында әлсізге күш көрсету – зұлымдықтың айқын көрінісі. Бұл әрекет Алланың алдында жауапсыз қалмайды. Пайғамбарымыз (Алланың игілігі мен сәлемі болсын): «Зұлымдықтан сақтаныңдар, өйткені зұлымдық Қиямет күні қараңғылық болады» – деп ескерткен. Сондықтан отбасындағы зорлық-зомбылықты ақтау немесе оған көз жұму – Ислам қағидаларына қайшы.

Балалар тәрбиесі және аманат ұғымы

Исламда бала – Алланың аманаты. Баланың физикалық және психологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз ету – ата-ананың тікелей міндеті. Қорқыныш пен зорлық көріп өскен бала толыққанды тұлға болып қалыптаса алмайды. Пайғамбарымыз (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын): «Балаларыңа мейірімді болыңдар», – деп насихат айтқан. Мейірімсіз ортада өскен ұрпақтың болашағы бұлыңғыр болатыны анық. Сондықтан балаларды зорлық емес, үлгі арқылы тәрбиелеу – Исламдағы негізгі тәрбие әдісі.

Зорлықтың алдын алу жолдары: Исламдық шешімдер

Ислам отбасындағы зорлық-зомбылықтың алдын алудың нақты жолдарын ұсынады:

         1.      Иманды күшейту, Алладан қорқу зұлымдықтан тежейді.

         2.      Сабыр мен кешірімділік – жанжалдың алдын алады.

         3.      Ашу-ызаны бақылау – шайтанның ықпалынан сақтайды.

         4.      Кеңесу мәдениеті – мәселені ортақ ақылмен шешуге мүмкіндік береді. Пайғамбарымыз (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) ашу келгенде дәрет алуды, үнсіз қалуды, Алланы еске алуды өсиет еткен.

Қоғамдық жауапкершілік және діни насихат

Исламда жақсылыққа шақырып, жамандықтан тыю – әрбір мұсылманның міндеті. Отбасындағы зорлық-зомбылықты көре тұра үнсіз қалу – оған жанама түрде келісу болып саналады.

Діни мекемелер, мешіттер, білім беру орындары бұл бағытта насихат жұмыстарын жүйелі түрде жүргізуі қажет. Себебі дұрыс діни түсінік – зорлықтың алдын алатын ең тиімді құралдардың бірі.

Ислам діні отбасын мейірім мен әділетке негізделген қасиетті ұя ретінде қарастырады. Отбасындағы зорлық-зомбылық – дінге, адамгершілікке және ұлттық құндылықтарға қайшы құбылыс. Әрбір мұсылман өз отбасында Алланың разылығын бірінші орынға қойып, сабыр мен сыйластықты ту етсе, зорлық атаулының жолы кесіледі. Мейірім үстем болған жерде ғана берекелі отбасы мен ізгі қоғам қалыптасады.               

Жамбыл облысы Байзақ ауданы Жеңіс ауылы

«Диқан ауылдық мешітінің» молдасы

Қасқыр Айдос Ерболұлы