- НАСИХАТ
- ҚАРАЛДЫ: 12904
Ата-бабаларымыздан біздерге «Үш қасиетің: дініңді, діліңді, тіліңді сақта!» деген қанатты сөз қалды. Ендеше осынау істің үдесінен шығу - кім-кімге болмасын, кез келген ел жанды азаматқа үлкен жауапкершіліктерді жүктейтіндігі сөзсіз.
Әрбір ұлттың өз тілі, діні, ділі, салт-дәстүрі мен әдет-ғұрпының болатындығы белгілі. Ал бүгіндері осы құндылықтарымыздың қоғамдық өмірде қолданылу аясы қаншалықты? Біздіңше, мұндай қасиеттерге, парасаттылыққа негізделген құнды дүниелеріміз өз деңгейінде деп ешкім де айта алмаса керек. Түрлі өркениеттер тоғысындағы қазіргі кезеңде осындай асыл қасиеттеріміздің жойылып кетуінен сақтанбасақ болмайды. Ұлттығымызды ұлықтай білуде, тіліміздің терең тамыр жаюы жолында, дін жұмыстарын жүргізуде дәстүрлі дін өкілдерінің орны өлшеусіз екендігі анық. Жер жүзіне Аллаһ тағаланың тарапынан жіберілген соңғы діні -Исламның келгеніне ХІV ғасырдан аса уақыт өтті. Сол уақыттан бері Ислам діні - әлем халықтары ұстанатын негізгі дін ретінде толыққанды қалыптасты. жауапкершіліктерді жүктейтіндігі сөзсіз.
Қазіргі таңдағы жаназадағы ысырапшылық немесе өлім-жітім кәделерінде кетіп жатқан қателіктер туралы айтып өткенді жөн көрдік.
Бір үйден жаназа намазы шығарылса, сол қазалы үйден үш күндік немесе жетісі, бейсенбіліктер, 20-сы, 40-ы, жүз күндік және жылы сияқты хайыр ихсан-садақа (ізгі амалдар) жасау халқымызда әдетке айналған.
Бұл істерді қасиетті дінімізде ешкімге міндеттемеген (уәжіп емес). Бірақ «хасана» (көркем) амалдарға жатады. Демек бұл амалды кім шамасы келген ұрпақ шын ықылас ниетімен қабыл әрі сауаптан болсын деген үмітпен бағыштап жасау керек. Егер ниеті сондай болмаса немесе «ұят болмасын» ел жұрттан қалдырмайық, немесе біреулерден асып түсейік деген сияқты ниет пен жасалған ас болса ол істе ешқандай бағыштауға тұратын сауап болмайды. Ал, сауабы болмаған, пайдасы болмаған жолға жұмсалған дүние ысырап болады.
Мұсылманның бұл өмірде тіршілік барысында жақсы немесе нашар істері жасап жатқандығы қаншама. Солардың ішінде қайсысы шариғатқа дұрыс немесе бұрыс орындалып жатқан амалдарын айтыңыз. Сорақысы жамандығының маза бермеуі яки қуаныштың шектен шығуы. Сенім де, үмітсіздік те - күпірлік. Яғни, «Мен осынша жақсылық жасадым. Енді жұмаққа баратын болдым», - деп ойлап, сондай сеніммен өзін Аллаһтың азабынан құтылғанына сендіру немесе «Мен осынша күнәлар істедім. Тозаққа кіретін болдым. Маған құтылу жоқ», - деп үмітсіздену де күпірлік.
Пайғамбарымыз (с.а.у.): «Мұсылман қорқыныш пен үміт арасында болады», - деген. Мұсылман, Аллаһтың мейіріміне орай үміт құшағында сондай-ақ, кемшіліктері кесірінен үрей ішінде жүреді. Бір хадис құдсиде Аллаһ Тағала «Құлым маған бір қарыс жақындаса, мен оған бір құлаш жақындаймын. Құлым маған жүріп келсе, мен оған жүгіріп барамын» - деген. Бұл хадис Аллаһ Тағаладан кешірім және тура жол сұраған құлын кешіруге асығатынын дәлелдейді. Тек мына мәселелерге өте мұқият болуымыз қажет.
Исламдағы әйелдің орны мен рөлі туралы терең зерттелген шығармалармен көпшілік жете таныс болмағандықтан, Ислам мәдениетінде әйел адамның құқығы тым шектеулі деген түсінік қалыптасқан. Мұндай түсініктің орын алуына қазіргі батыс елдерінің исламды жаппай қаралау үрдісінің тигізген әсері де орасан. Жалпы, Ислам дінінде әйелзатына үлкен мәртебе берілген. Исламға дейінгі кезеңде арабтарда әйелдің құқығы тым төмен еді. Әсіресе, арабтар қыз балаларды тірідей жерге көметін. Өлтіруге қимағандары қыздарын ұлдарша киіндіріп, жұрттан жасырып ұстаған. Бұлайша әйел мәртебесін тым төмендету себебі, қыздар өскенде жезөкшелік жасап, «абыройымызға дақ түсіреді» деп ойлайтын. Шынында да исламға дейінгі жабайы араб қоғамында жезөкшелік ерекше асқынып тұрды. Кейбір арабтар ұлдарын текті ету үшін әйелдерін өз қолымен ақсүйек адамның төсегіне апарып жатқызатын. Жезөкше әйелдер жүкті болып қалған жағдайда, Кайф деген сәуегей келіп, еркектердің біріне мына баланың әкесі сенсің деп, оны зинадан туған балаға әке ететін.