Адам баласының өміріндегі әрбір іс – тек сыртқы әрекеттен тұрмайды. Оның ішінде көзге көрінбейтін, бірақ Алла алдында ең үлкен мәнге ие нәрсе бар. Ол – ниет. Ниет – жүректің сыры, амалдың жаны, құлшылықтың негізі.
Көп адамдар амалға мән береді: "қанша намаз оқыдым, қанша садақа бердім, қанша ораза ұстадым" деп ойлайды. Бірақ Алла Тағала амалдың көлеміне емес, оның артындағы ниетке қарайды. Бір кішкентай іс шынайы ниетпен жасалса, ол Алланың алдында таудай сауапқа айналуы мүмкін. Ал үлкен іс риямен, көзбояушылықпен жасалса, оның салмағы қалмайды.
Ниет – жүректің бағыты. Ниет дегеніміз – адамның жүрегінің қай жаққа бұрылғанын белгілейді. Егер жүрек Алла разылығы үшін бұрылса, ең қарапайым іс те құлшылыққа айналады. Мысалы, адам отбасы үшін еңбек етсе – бұл да құлшылық. Баласын тәрбиелесе – сауап. Біреуге күлімсіресе – садақа. Бірақ бұл істердің бәрі ниетке байланысты бағаланады. Егер адам оларды тек мақтану немесе пайда үшін жасаса, рухани мәні азаяды.
Ниет – амалдың таразысы. Ниет – адамның ішкі таразысы сияқты. Бір амалдың шынайы құндылығын сол анықтайды. Кейде екі адам бірдей бір істі істейді. Сырттай қарағанда екеуінің ісі бірдей. Бірақ Алла алдында олардың дәрежесі жер мен көктей болуы мүмкін. Мысалы, бір адам білімді атақ үшін үйренеді. Екінші адам білімді адамдарға пайда тигізу үшін үйренеді. Сыртқы амал бір болғанымен, ниет басқа. Сол себепті олардың сауабы да бірдей болмайды. Ниеттің тазалығы өте маңызды. Шынайы ниет – адамның жүрегін тазартады. Таза ниетпен жасалған іс адамға жан тыныштығын сыйлайды. Ондай адам адамдардың мақтауына да, сөгісіне де қатты тәуелді болмайды. Өйткені ол ісін адамдар үшін емес, Алла үшін істейді.
Ал, ниеті бұзылған адам үнемі адамдардың пікіріне қарап тұрады. Біреу мақтаса – қуанады, сынаса – көңілі түседі. Бұл жүректің әлсіздігін көрсетеді.
Ниетті қалай дұрыстауға болады?
Ниетті дұрыстау – үлкен рухани жұмыс. Ол үшін бірнеше нәрсе керек:
Әр істің алдында өзіңе сұрақ қою: «Мен бұл істі не үшін жасап жатырмын?»
Жүректі риядан (көрсету үшін істеуден) сақтау.
Жақсылықты жасырын жасауға тырысу.
Алладан ниеттің тазалығын сұрау.
Ниет – адамның көзге көрінбейтін, бірақ ең маңызды қазынасы. Ниет амалға мағына береді, өмірге береке береді, құлшылыққа рух береді. Сондықтан әрбір мұсылман өз ісін түзетпес бұрын, алдымен ниетін түзетуі керек.
Өйткені дұрыс ниетпен жасалған кішкентай амалдың өзі Алланың алдында үлкен құлшылыққа айналады.
Жайна Бекназарова
Жамбыл аудандық "Бәйдібек" мешітінің ДСАК ұстазы


14 Сәуір 2026
26 Шавваль 1447

